Англи хэл дээр хэрхэн амжилттай эсээ бичих вэ?

Эсээ бичнэ гэдэг амар ажил биш.

Ялангуяа сурагчдын хувьд багшаасаа сайн үнэлгээ авахуйц, чадварлаг, /урт ккк/, зөв агуулгатай, өөрийн үзэл бодлыг тусгасан эсээ бичнэ гэдэг маш урт хугацаа шаардсан, залхуутай ч гэмээр ажил шүү дээ. Гэвч ийм байлаа гээд бид эсээ бичих хэрэггүй бус хичээл дээр ч, томоохон шалгалтууд дээр ч /TOEFL, IELTS, SAT…/, ажилд ороход хүрэхэд хэрэг болж байгаа энэ “залхуутай ажил” -ийг хэрхэн чадварлагаар зохицуулж сурах вэ?

1. Төлөвлөгөө гаргах

Амжилттай эсээ бичихийн тулд юун түрүүнд чи өөрийн бодлуудаа цэгцлэх хэрэгтэй. Өөрийн дотроо бодож төлөвлөж буй санаагаа цаасан дээр буулгаж харснаар тэдгээр санаануудаа хооронд нь холбоход хялбар болно. Байшин барихад суурь тавидаг шиг энэ нь чиний эсээний суурь болно оо гэсэн үг юм. Нэг эсээ бичихэд олон талаас нь харж, олон талаар нь бичих боломжтой, тийм учраас өөрт хамгийн чухал гэсэн, илүү холбогдотой тэр л санаануудаа түүх нь чухал. Үүний тулд эхлээд эсээний сэдвээ цаасныхаа голд бичээд эргэн тойрон нар шиг? зурааснууд татаад санаануудаа амархаан буулгаж болно.

2. Эхлэл хэсэг /Introduction/

Хэрвээ дээр дурдсан шиг аль хэдийн санаануудаа гаргаж биччихсэн бол эхлэл хэсгээ бичихэд тийм ч хүндрэлтэй байхгүй. Ерөнхийдөө чиний эсээний эхлэл хэсэг эсээний чинь чухал гол санааны тухай илэрхийлэх ёстой. Бэлтгэсэн диаграмруугаа хардаа, эсээний чинь үндсэн гол санаа нь юу вэ? Эхлэл хэсэг чинь 2 хэсгээс бүрдэнэ, эхнийх нь чиний эсээний сэдвийн тухай ба нөгөөх нь уншигчдад хүргэх гэж буй гол санаа буюу зорилго.

3. Их бие /Body Part/

Их бие чинь ерөнхийдөө эхлэл хэсэгтээ дурдсан тэр гол санаа, зорилгоо тайлбарлаж, мэтгэлцээн үүсгэж, тодорхойлох ёстой хэсэг юм. Дээр ярилцсан тэрхүү жижиг хэсгүүдэд хуваасан санаануудаа яг энэ нь л хэсэгт нэг нэгээр нь задлан тодорхойлж, учир шалтгааныг нь тайлбарлах юм. Мөн энэ хэсэгтээ өөрийнхөө санаануудыг ч хавсаргаж, цуглуулж мэдэж авсан баримтуудаа оруулах хэрэгтэй. Гол нь зөвхөн өөрийн үгээр илэрхийлэх хэрэгтэй.

4. Дүгнэлт хэсэг /Conclusion/

Дүгнэлт хэсэгт өөрийн бичсэн, илэрхийлсэн тэдгээр зүйлсээ багцлан дүгнэлт гаргах юм. 3-5 өгүүлбэрт багтаан хэлэх гэсэн зүйлээ тодотгон батлахад л хангалттай.

Дүгнэлтээ биччихсэн чинь дуусчихлаа гэж бодож байна уу? Үгүй за юу! Юун түрүүнд эсээ гэдэг нь өөрөө зүгээр нэг зохион бичлэг биш томоос том бүтээл /аая ккк/ учраас маш сайн шалгаж, үг үсгийн алдаагаа харж, үнэхээр чиний өөрийн хэлэх гэсэн санаа мөн үү? гэдгээ нягталж, цогцолбрууд мөн зөв байрлалдаа байна уу? гэдгээ нэг шалгачихаарай. Тэгээд л амжилттай эсээ болчихож байгаа юм. Гэхдээ…

Заавал анхаарах зүйлс:

  • Англи хэлний эсээ бичихдээ нэг үгийг хэт их хэрэглэх, энгийн хар ярианы үг бичихээс зайлсхийх хэрэгтэй. Учир нь эсээ бичих нь өөрөө академик чадварт тооцогддог. Тиймээс ихэвчлэн мэргэжлийн акапемик үгс хэрэглэж байж чанартай эсээ болох болов уу. Доорхи зураглалаас санаа аваарай:

  • Нэмэлт зүйлс хавсарга. Жишээ нь сэдэвтэй чинь холбоотой хэлц үсг, зүйр цэцэг үгс, онч үгс, зураг, эсвэл диаграм байж болно. Ингэвэл илүү сонирхолтой мөн уншуустай болох болно.
  • Бага зэрэг мэтгэлцээн болон асуулт. Үнэндээ эдгээр зүйлс тийм ч их биш ганцхан чимх байхад л хангалттай. Жишээ нь хэрвээ чи нөхөрлөлийн тухай эсээ бичиж байлаа гэж бодоё, тэгвэл эсээндээ “жинхэнэ найз гэж ямар хүнийг хэлдэг вэ?” гэх мэт энгийн асуултууд оруулж мөн өөрөө түүндээ хариулснаар харьцангуй дэлгэрэнгүй болно шүү??
  • Эцэст нь эсээ бичиж сурна гэдэг хэр их давтаж буйгаас шалтгаална. Ганцхан удаа гайхалтай эсээ бичлээ гээд сурчихлаа гэсэн үг биш, тогтмол өөрийгөө сорьж төрөл бүрийн сэдвээр бичиж сурвал том чадвар болох болно гэдгийг бүү март.?

 

Тогтмол хэрэглэгддэг үгс болон түүний ойролцоо утгатай үгнүүд:

  • Amazing– incredible, unbelievable, improbable, fabulous, wonderful, fantastic, astonishing, astounding, extraordinary
  • Anger– enrage, infuriate, arouse, nettle, exasperate, inflame, madden
  • Angry– mad, furious, enraged, excited, wrathful, indignant, exasperated, aroused, inflamed
  • Answer– reply, respond, retort, acknowledge
  • Ask– question, inquire of, seek information from, put a question to, demand, request, expect, inquire, query, interrogate, examine, quiz
  • Awful– dreadful, terrible, abominable, bad, poor, unpleasant
  • Bad– evil, immoral, wicked, corrupt, sinful, depraved, rotten, contaminated, spoiled, tainted, harmful, injurious, unfavorable, defective, inferior, imperfect, substandard, faulty, improper, inappropriate, unsuitable, disagreeable, unpleasant, cross, nasty, unfriendly, irascible, horrible, atrocious, outrageous, scandalous, infamous, wrong, noxious, sinister, putrid, snide, deplorable, dismal, gross, heinous, nefarious, base, obnoxious, detestable, despicable, contemptible, foul, rank, ghastly, execrable
  • Beautiful – pretty, lovely, handsome, attractive, gorgeous, dazzling, splendid, magnificent, comely, fair, ravishing, graceful, elegant, fine, exquisite, aesthetic, pleasing, shapely, delicate, stunning, glorious, heavenly, resplendent, radiant, glowing, blooming, sparkling
  • Begin – start, open, launch, initiate, commence, inaugurate, originate
  • Big – enormous, huge, immense, gigantic, vast, colossal, gargantuan, large, sizable, grand, great, tall, substantial, mammoth, astronomical, ample, broad, expansive, spacious, stout, tremendous, titanic, mountainous
  • Brave – courageous, fearless, dauntless, intrepid, plucky, daring, heroic, valorous, audacious, bold, gallant, valiant, doughty, mettlesome
  • Break – fracture, rupture, shatter, smash, wreck, crash, demolish, atomize
  • Bright – shining, shiny, gleaming, brilliant, sparkling, shimmering, radiant, vivid, colorful, lustrous, luminous, incandescent, intelligent, knowing, quick-witted, smart, intellectual
  • Calm – quiet, peaceful, still, tranquil, mild, serene, smooth, composed, collected, unruffled, level-headed, unexcited, detached, aloof
  • Come – approach, advance, near, arrive, reach
  • Cool – chilly, cold, frosty, wintry, icy, frigid
  • Crooked – bent, twisted, curved, hooked, zigzag
  • Cry – shout, yell, yowl, scream, roar, bellow, weep, wail, sob, bawl
  • Cut – gash, slash, prick, nick, sever, slice, carve, cleave, slit, chop, crop, lop, reduce
  • Dangerous – perilous, hazardous, risky, uncertain, unsafe
  • Dark – shadowy, unlit, murky, gloomy, dim, dusky, shaded, sunless, black, dismal, sad
  • Decide – determine, settle, choose, resolve
  • Definite – certain, sure, positive, determined, clear, distinct, obvious
  • Delicious – savory, delectable, appetizing, luscious, scrumptious, palatable, delightful, enjoyable, toothsome, exquisite
  • Describe – portray, characterize, picture, narrate, relate, recount, represent, report, record
  • Destroy – ruin, demolish, raze, waste, kill, slay, end, extinguish
  • Difference – disagreement, inequity, contrast, dissimilarity, incompatibility
  • Do – execute, enact, carry out, finish, conclude, effect, accomplish, achieve, attain
  • Dull – boring, tiring„ tiresome, uninteresting, slow, dumb, stupid, unimaginative, lifeless, dead, insensible, tedious, wearisome, listless, expressionless, plain, monotonous, humdrum, dreary
  • Eager – keen, fervent, enthusiastic, involved, interested, alive to
  • End – stop, finish, terminate, conclude, close, halt, cessation, discontinuance
  • Enjoy – appreciate, delight in, be pleased, indulge in, luxuriate in, bask in, relish, devour, savor, like
  • Explain – elaborate, clarify, define, interpret, justify, account for
  • Fair – just, impartial, unbiased, objective, unprejudiced, honest
  • Fall – drop, descend, plunge, topple, tumble
  • False – fake, fraudulent, counterfeit, spurious, untrue, unfounded, erroneous, deceptive, groundless, fallacious
  • Famous – well-known, renowned, celebrated, famed, eminent, illustrious, distinguished, noted, notorious
  • Fast – quick, rapid, speedy, fleet, hasty, snappy, mercurial, swiftly, rapidly, quickly, snappily, speedily, lickety-split, posthaste, hastily, expeditiously, like a flash
  • Fat – stout, corpulent, fleshy, beefy, paunchy, plump, full, rotund, tubby, pudgy, chubby, chunky, burly, bulky, elephantine
  • Fear – fright, dread, terror, alarm, dismay, anxiety, scare, awe, horror, panic, apprehension
  • Fly – soar, hover, flit, wing, flee, waft, glide, coast, skim, sail, cruise
  • Funny – humorous, amusing, droll, comic, comical, laughable, silly
  • Get – acquire, obtain, secure, procure, gain, fetch, find, score, accumulate, win, earn, rep, catch, net, bag, derive, collect, gather, glean, pick up, accept, come by, regain, salvage
  • Go – recede, depart, fade, disappear, move, travel, proceed
  • Good – excellent, fine, superior, wonderful, marvelous, qualified, suited, suitable, apt, proper, capable, generous, kindly, friendly, gracious, obliging, pleasant, agreeable, pleasurable, satisfactory, well-behaved, obedient, honorable, reliable, trustworthy, safe, favorable, profitable, advantageous, righteous, expedient, helpful, valid, genuine, ample, salubrious, estimable, beneficial, splendid, great, noble, worthy, first-rate, top-notch, grand, sterling, superb, respectable, edifying
  • Great – noteworthy, worthy, distinguished, remarkable, grand, considerable, powerful, much, mighty
  • Gross – improper, rude, coarse, indecent, crude, vulgar, outrageous, extreme, grievous, shameful, uncouth, obscene, low
  • Happy – pleased, contented, satisfied, delighted, elated, joyful, cheerful, ecstatic, jubilant, gay, tickled, gratified, glad, blissful, overjoyed
  • Hate – despise, loathe, detest, abhor, disfavor, dislike, disapprove, abominate
  • Have – hold, possess, own, contain, acquire, gain, maintain, believe, bear, beget, occupy, absorb, fill, enjoy
  • Help – aid, assist, support, encourage, back, wait on, attend, serve, relieve, succor, benefit, befriend, abet
  • Hide – conceal, cover, mask, cloak, camouflage, screen, shroud, veil
  • Hurry – rush, run, speed, race, hasten, urge, accelerate, bustle
  • Hurt – damage, harm, injure, wound, distress, afflict, pain
  • Idea – thought, concept, conception, notion, understanding, opinion, plan, view, belief
  • Important – necessary, vital, critical, indispensable, valuable, essential, significant, primary, principal, considerable, famous, distinguished, notable, well-known
  • Interesting – fascinating, engaging, sharp, keen, bright, intelligent, animated, spirited, attractive, inviting, intriguing, provocative, though-provoking, challenging, inspiring, involving, moving, titillating, tantalizing, exciting, entertaining, piquant, lively, racy, spicy, engrossing, absorbing, consuming, gripping, arresting, enthralling, spellbinding, curious, captivating, enchanting, bewitching, appealing
  • Keep – hold, retain, withhold, preserve, maintain, sustain, support
  • Kill – slay, execute, assassinate, murder, destroy, cancel, abolish
  • Lazy – indolent, slothful, idle, inactive, sluggish
  • Little – tiny, small, diminutive, shrimp, runt, miniature, puny, exiguous, dinky, cramped, limited, itsy-bitsy, microscopic, slight, petite, minute
  • Look – gaze, see, glance, watch, survey, study, seek, search for, peek, peep, glimpse, stare, contemplate, examine, gape, ogle, scrutinize, inspect, leer, behold, observe, view, witness, perceive, spy, sight, discover, notice, recognize, peer, eye, gawk, peruse, explore
  • Love – like, admire, esteem, fancy, care for, cherish, adore, treasure, worship, appreciate, savor
  • Make – create, originate, invent, beget, form, construct, design, fabricate, manufacture, produce, build, develop, do, effect, execute, compose, perform, accomplish, earn, gain, obtain, acquire, get
  • Mark – label, tag, price, ticket, impress, effect, trace, imprint, stamp, brand, sign, note, heed, notice, designate
  • Mischievous – prankish, playful, naughty, roguish, waggish, impish, sportive
  • Move – plod, go, creep, crawl, inch, poke, drag, toddle, shuffle, trot, dawdle, walk, traipse, mosey, jog, plug, trudge, slump, lumber, trail, lag, run, sprint, trip, bound, hotfoot, high-tail, streak, stride, tear, breeze, whisk, rush, dash, dart, bolt, fling, scamper, scurry, skedaddle, scoot, scuttle, scramble, race, chase, hasten, hurry, hump, gallop, lope, accelerate, stir, budge, travel, wander, roam, journey, trek, ride, spin, slip, glide, slide, slither, coast, flow, sail, saunter, hobble, amble, stagger, paddle, slouch, prance, straggle, meander, perambulate, waddle, wobble, pace, swagger, promenade, lunge
  • Moody – temperamental, changeable, short-tempered, glum, morose, sullen, mopish, irritable, testy, peevish, fretful, spiteful, sulky, touchy
  • Neat – clean, orderly, tidy, trim, dapper, natty, smart, elegant, well-organized, super, desirable, spruce, shipshape, well-kept, shapely
  • New – fresh, unique, original, unusual, novel, modern, current, recent
  • Old – feeble, frail, ancient, weak, aged, used, worn, dilapidated, ragged, faded, broken-down, former, old-fashioned, outmoded, passe, veteran, mature, venerable, primitive, traditional, archaic, conventional, customary, stale, musty, obsolete, extinct
  • Part – portion, share, piece, allotment, section, fraction, fragment
  • Place – space, area, spot, plot, region, location, situation, position, residence, dwelling, set, site, station, status, state
  • Plan – plot, scheme, design, draw, map, diagram, procedure, arrangement, intention, device, contrivance, method, way, blueprint
  • Popular – well-liked, approved, accepted, favorite, celebrated, common, current
  • Predicament – quandary, dilemma, pickle, problem, plight, spot, scrape, jam
  • Put – place, set, attach, establish, assign, keep, save, set aside, effect, achieve, do, build
  • Quiet – silent, still, soundless, mute, tranquil, peaceful, calm, restful
  • Right – correct, accurate, factual, true, good, just, honest, upright, lawful, moral, proper, suitable, apt, legal, fair
  • Run – race, speed, hurry, hasten, sprint, dash, rush, escape, elope, flee
  • Say/Tell – inform, notify, advise, relate, recount, narrate, explain, reveal, disclose, divulge, declare, command, order, bid, enlighten, instruct, insist, teach, train, direct, issue, remark, converse, speak, affirm, suppose, utter, negate, express, verbalize, voice, articulate, pronounce, deliver, convey, impart, assert, state, allege, mutter, mumble, whisper, sigh, exclaim, yell, sing, yelp, snarl, hiss, grunt, snort, roar, bellow, thunder, boom, scream, shriek, screech, squawk, whine, philosophize, stammer, stutter, lisp, drawl, jabber, protest, announce, swear, vow, content, assure, deny, dispute
  • Scared – afraid, frightened, alarmed, terrified, panicked, fearful, unnerved, insecure, timid, shy, skittish, jumpy, disquieted, worried, vexed, troubled, disturbed, horrified, terrorized, shocked, petrified, haunted, timorous, shrinking, tremulous, stupefied, paralyzed, stunned, apprehensive
  • Show – display, exhibit, present, note, point to, indicate, explain, reveal, prove, demonstrate, expose
  • Slow – unhurried, gradual, leisurely, late, behind, tedious, slack
  • Stop – cease, halt, stay, pause, discontinue, conclude, end, finish, quit
  • Story – tale, myth, legend, fable, yarn, account, narrative, chronicle, epic, sage, anecdote, record, memoir
  • Strange – odd, peculiar, unusual, unfamiliar, uncommon, queer, weird, outlandish, curious, unique, exclusive, irregular
  • Take – hold, catch, seize, grasp, win, capture, acquire, pick, choose, select, prefer, remove, steal, lift, rob, engage, bewitch, purchase, buy, retract, recall, assume, occupy, consume
  • Tell – disclose, reveal, show, expose, uncover, relate, narrate, inform, advise, explain, divulge, declare, command, order, bid, recount, repeat
  • Think – judge, deem, assume, believe, consider, contemplate, reflect, mediate
  • Trouble – distress, anguish, anxiety, worry, wretchedness, pain, danger, peril, disaster, grief, misfortune, difficulty, concern, pains, inconvenience, exertion, effort
  • True – accurate, right, proper, precise, exact, valid, genuine, real, actual, trusty, steady, loyal, dependable, sincere, staunch
  • Ugly – hideous, frightful, frightening, shocking, horrible, unpleasant, monstrous, terrifying, gross, grisly, ghastly, horrid, unsightly, plain, homely, evil, repulsive, repugnant, gruesome
  • Unhappy – miserable, uncomfortable, wretched, heart-broken, unfortunate, poor, downhearted, sorrowful, depressed, dejected, melancholy, glum, gloomy, dismal, discouraged, sad
  • Use – employ, utilize, exhaust, spend, expend, consume, exercise
  • Wrong – incorrect, inaccurate, mistaken, erroneous, improper, unsuitable

wotd

Заавал ашиглах:

 

Grammarly. Энэхүү програмыг ашиглан эсээндээ гарсан алдаа бүрээ олоход маш хялбар. Дэлхийд хэл сурч байгаа мянга мянган хүмүүс энэ програмыг ашиглан англи хэл дээр и-мэйл бичиж, эсээгээ шалгуулж, эсвэл зүгээр л фэйсбүүкдээ постлохдоо ашигладаг. Тиймээс яг одооноос бүртгүүлж ашиглаж эхэлвэл цаг хэмнэх маш том туслах болох болноо???

Google Translate. Энэ сайтыг мэдэхгүй хүн гэж байхгүй бизээ. Гадаад хэлнээс аливааг орчуулахад тусладаг “сайн найз” маань шүү дээ. Гол нь энэ удаа орчуулах зориулалтаар биш харин бичсэн эсээгээ copy/paste хийгээд сонсож үзэх хэрэгтэй. Ингэснээр эсээнд гаргасан алдаагаа мөн л маш амархан олж сонсдог. Туршаад үзэээрэй?